Mô tả
Chén men Long Tuyền này thuộc dòng Ca Diêu băng rạn. Men xanh xám dày, vân rạn phủ kín thân, miệng viền tía, chân màu sắt. Một chén 65ml, vừa cho người độc ẩm hay làm chén chủ nhân trên bàn trà.
Người mới gặp chén rạn thường hỏi: vết nứt kia có phải lỗi không? Không phải. Đó là vẻ đẹp thợ gốm Long Tuyền chủ ý tạo ra từ thời Tống, và đến nay vẫn được người chơi trà tìm kiếm.
Chén nằm trong nhóm chén uống trà của Ý Trà Quán. Đây là những chiếc chén dùng được hằng ngày mà ngắm lâu không chán.
Ca Diêu – lò gốm của người anh ở Long Tuyền
Long Tuyền (龍泉) là một huyện của Chiết Giang, quê của dòng gốm men xanh mà phương Tây gọi là celadon. Người Trung Hoa xếp dòng này vào nhóm thanh từ (青瓷), tức gốm men xanh.
Sách đời Minh chép rằng thời Tống, ở Long Tuyền có hai anh em họ Chương cùng làm gốm. Lò của người anh là Chương Sinh Nhất, gọi là Ca Diêu (哥窯). “Ca” nghĩa là anh; sách Trà Kinh của Vũ Thế Ngọc đọc là Kha Diêu. Lò của người em gọi là Đệ Diêu.
Chuyện hai anh em nay không còn kiểm chứng được. Nhưng câu chuyện ghi lại hai lối làm gốm có thật ở Long Tuyền: cốt trắng men trong, và cốt đen men rạn. Nhờ vậy, chén men Long Tuyền có hai dáng vẻ rất khác nhau. Đồ gốm Ca Diêu (Ge ware) đứng trong Ngũ đại danh diêu đời Tống, cùng Nhữ, Quan, Quân, Định.
Ca Diêu và Quan Diêu hay bị gọi lẫn, vì cả hai đều có men rạn. Sách xưa phân biệt hai loại qua kiểu vân: Quan Diêu rạn kiểu càng cua, Ca Diêu rạn nhỏ kiểu ngư tử văn. Nhà sản xuất ghi rõ chiếc chén này làm theo lối Ca Diêu.
Đặc điểm nổi bật của chén men Long Tuyền Ca Diêu
Miệng tía, chân sắt
Sách Cách Cổ Yếu Luận đời Minh tả Ca Diêu: “men xanh, đậm nhạt không đều, cũng có miệng tía chân sắt.” Giới gốm gọi đặc điểm này là tử khẩu thiết túc (紫口鐵足).
Cốt đất nhiều sắt nên có màu sẫm. Ở miệng chén, lớp men mỏng lại nên lộ ra sắc nâu tía. Chân chén không tráng men nên phần đất nung lộ màu sắt.
Vân băng rạn
Vân rạn hình thành khi chén nguội dần sau lò. Lớp men co nhanh hơn cốt đất nên nứt thành mạng lưới. Vết rạn chỉ nằm trên mặt men, không xuyên qua thân chén.
Vì thế không có hai chiếc chén nào giống vân nhau.
Men dày, bóng như ngọc
Theo nhà sản xuất, men được tráng nhiều lớp và nung trên 1.350°C trong một ngày một đêm. Lớp men dày cho mặt chén bóng và sâu. Phôi được sửa tay nên kích thước mỗi chiếc có thể lệch đôi chút.
Chén Ca Diêu hợp pha loại trà nào?
Chén Ca Diêu 65ml hợp với trà pha công phu: Ô long, nham trà Vũ Di, Phổ Nhĩ, hồng trà. Dung tích vừa hai ba ngụm, đúng nhịp một tuần trà.
Miệng chén loe rộng nên nước trà nhanh về độ ấm vừa uống. Hương cũng dễ tỏa khi nâng chén.
Có một điều nên biết trước. Lòng chén xanh xám không phô màu nước rõ như chén sứ trắng. Trà hữu thích ngắm sắc nước có thể rót qua chén tống trà thủy tinh trước khi chia chén.
Chén men Long Tuyền cũng hợp với ấm đất nâu và khay gỗ trầm. Nếu thích đồ gốm đời Tống, trà hữu có thể xem thêm chén Kiến Diêu men Thiên Mục.
Cách dùng và dưỡng vân rạn
- Tráng nước sôi trước lần dùng đầu tiên, rồi lau khô.
- Sau mỗi buổi trà, tráng nước nóng và úp cho khô. Không cần xà phòng mạnh.
- Tránh đổi nhiệt đột ngột, ví dụ rót nước sôi vào chén vừa lấy từ chỗ lạnh.
- Không cọ bằng miếng rửa nhám vì dễ làm xước men.
Theo thời gian, vân rạn sẽ ngấm dần màu trà. Người Trung Hoa gọi việc này là dưỡng khai phiến (養開片). Đường rạn đậm lên và chén mang dấu tay người dùng. Nếu muốn giữ vân sáng, chỉ cần tráng rửa ngay sau khi uống.
Thông số kỹ thuật
- Dòng men: Ca Diêu băng rạn, men xanh xám
- Chất liệu: gốm men xanh (thanh từ), cốt đất sẫm nhiều sắt
- Xuất xứ: Long Tuyền, Chiết Giang, Trung Quốc
- Đường kính miệng: khoảng 83mm
- Chiều cao: khoảng 37mm
- Trọng lượng: khoảng 80g
- Dung tích đầy: khoảng 65ml
- Nhiệt độ nung: trên 1.350°C
Zalo/Hotline 0961.101.101, giao toàn quốc. Quý trà hữu ghé 29 Lò Sũ, Hoàn Kiếm để cầm tận tay, chọn chiếc chén men Long Tuyền có vân rạn hợp mắt mình.
